Porady o fizjoterapii i rehabilitacji


Kontuzje sportowe pierwsza pomoc i leczenie

Najwięcej urazów sportowych odnotowuje się na wiosnę. Wyciągamy wtedy sportowe obuwie, rowery, rolki, piłki. Niestety po zimowym lenistwie nasze ciało jest znacznie bardziej narażone na kontuzje sportowe . Pierwsza pomoc i leczenie: mogą się przydać w kolejnym sezonie wiosennym.

Intensywny wysiłek bez przeprowadzonej wcześniej rozgrzewki najczęściej kończy się przeciążeniem ścięgna Achillesa. Dolegliwość ta objawia się bólem oraz obrzękiem w okolicach kostki bądź na łydce. To dość częsta kontuzja sportowa – pierwsza pomoc i leczenie polega na okładach z kostek lodu. Po kilku dniach obolałe miejsca można smarować niesterydowymi żelami przeciwzapalnymi. Jeżeli jednak ból nie mija, wówczas koniecznością może okazać się wizyta u lekarza. Specjalista może zalecić fizykoterapię. Jeżeli natomiast ścięgno jest naderwane, koniecznością będzie wykonanie operacji chirurgicznej, polegającej na zszyciu ścięgna. Potem czeka nas założenie gipsu i rehabilitacja.

Nadmierne i nieustanne prostowanie, zginanie, czy obracanie ręki w nadgarstku może stać się przyczyną dolegliwości, określanej jako „łokieć tenisisty”. Jej pierwszym objawem jest najczęściej ból po zewnętrznej stronie łokcia. Z czasem mogą pojawić się niewielkie, lecz wyczuwalne zgrubienia. Łokieć tenisisty to schorzenie, które zazwyczaj dotyka początkujących tenisistów. Może przytrafić się także osobom, które grają w siatkówkę, czy badminton. Jak zwalczać tego typu kontuzje sportowe? Pierwsza pomoc i leczenie to w pierwszej kolejności zaprzestanie ruchów ręką. Do obolałego miejsca należy przyłożyć kostki lodu, a następnie – gdy minie już silny ból – łokieć trzeba posmarować kremem o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Wizyta u lekarza może okazać się konieczna, gdy ból nie mija po kilku dniach. Zalecona przez specjalistę kuracja, uzależniona jest od stadium choroby. Możemy zostać skierowani na fizykoterapię czy operację chirurgiczną. Czasami wystarczy tylko założenie opatrunku gipsowego.

Zbyt forsowny trening, który wykonujemy bez wcześniejszego przygotowania, może również skończyć się skręceniami. Niekiedy powstają one na skutek ćwiczenia w niewłaściwym obuwiu. Najczęściej dolegliwości te dotyczą stawu skokowego. Typowym objawem skręcenia jest ból, który nasila się podczas chodzenia. W miejscu urazu, który spowodowany jest zazwyczaj naderwaniem więzadła lub uszkodzeniem torebki stawowej, pojawia się obrzęk. Pierwszą pomocą jest przykładanie lodu. Można także wykonać kompres z wody i octu, bądź skorzystać z gotowych preparatów. Dzięki temu uda się zmniejszyć opuchliznę i zminimalizować ból. Do lekarza warto udać się, gdy po kilku dniach stan miejsca urazowego nie poprawia się. Jeżeli doszło do zwichnięcia stawu lub złamania kości, trzeba je odpowiednio nastawić i unieruchomić. Czasami konieczna może okazać się operacja.

Zanim oddamy się sportowemu szaleństwu, warto co najmniej kilka dni wcześniej przygotować się do ćwiczeń. Rozciąganie, marszobiegi, krótki jogging mogą zapobiec późniejszym kontuzjom sportowym, które choć niegroźne, nie należą do przyjemności.

Krioterapia – leczenie zimnem

Krioterapia jest jedną z najstarszych metod fizjoterapii. Już w średniowieczu bowiem wykorzystywano znieczulające działanie lodu i śniegu. W kolejnych stuleciach lekarze wojenni amputacji kończyn dokonywali na mrozie. Krioterapia – leczenie zimnem znajduje zastosowanie i we współczesnym świecie.

Istnieją naukowe dowody na to, że zimno zastosowane w celach leczniczych wpływa między innymi na: obniżenie temperatury tkanek organizmu, zmniejszenie bólu związane ze spadkiem szybkości przewodnictwa nerwowego, zmiany napięcia mięśni.

Niektórzy z nas nie zdają sobie sprawy, że wielokrotnie z krioterapii miejscowej korzystamy samodzielnie w domu. Co robimy, gdy stłuczemy kolano lub kostkę? Wykonujemy okład z lodu, a na tym właśnie polega krioterapia – leczenie zimnem. W przypadku urazu można zastosować również specjalny spray oziębiający przygotowany na bazie fluoro- lub chlorowodorów. Miejsce objęte urazem należy spryskać 2-3 razy w odległości kilkunastu cm.
Z krioterapii – leczenia zimnem można skorzystać również w gabinetach. Takie zabiegi trwają najczęściej od 30 sekund do kilku minut. Im dłuższy jest pojedynczy seans, tym zimno musi być łagodniejsze. Zabiegi, w których wykorzystywane są mieszaniny par ciekłego azotu i schłodzonego powietrza lub wyłącznie ciekłego azotu, mogą wykazywać działanie miejscowe lub ogólno-ustrojowe. Te drugie przeprowadzane są w specjalnych kriokomorach.

Pacjenta, na zabiegi krioterapii, może skierować lekarz ze specjalizacją ortopedii, neurologii, rehabilitacji ruchowej, bądź reumatologii. Zabiegi można wykonać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Trzeba jednak mieć świadomość, że kolejki do specjalistów oraz czas oczekiwania na samą rehabilitację ciągną się w nieskończoność. Warto więc skorzystać z prywatnych zabiegów, których cena nie jest wysoka. Za zabieg krioterapii miejscowej z wykorzystaniem ciekłego azotu przyjdzie nam zapłacić ok. 15 złotych. Natomiast kriokomora wraz z ćwiczeniami to koszt ok. 35 złotych.

Do wskazań krioterapii miejscowej zalicza się między innymi: ostre i przewlekłe choroby stawów i chrząstek stawowych (łuszczycowe zapalenie stawów, dna moczanowa, infekcje zapalne stawów, reumatoidalne zapalenie stawów), stany zapalne tkanek miękkich, stany pourazowe (zwichnięcia, skręcenia, stłuczenia, oparzenia), zmiany przeciążeniowe narządu ruchu. W kriokomorze można leczyć zapalenia i choroby zwyrodnieniowe stawów, fibromialgię, zespołu bólowe kręgosłupa, łuszczycę, stany depresyjne, a nawet niedociśnienie.

Nie wszyscy jednak mogą skorzystać z dobroczynnych właściwości zimna. Przeciwwskazaniami do krioterapii są między innymi: niewydolność układu krążeniowo-oddechowego (kriokomora), stany gorączkowe, znaczna niedokrwistość, miejscowe zaburzenia krwawienia, ostre choroby dróg oddechowych (kriokomora), nieleczone nadciśnienie krwi, immunosupresja, choroby nerek, odmrożenia. Ponadto krioterapia jest wykluczona dla osób, które wykazują nietolerancję zimna. Leczenie w kriokomorze nie jest wskazane u osób z klaustrofobią. Względnym przeciwwskazaniem do kriokomory jest także wiek powyżej 65 lat oraz chwiejność emocjonalna. Z leczniczych właściwości zimna nie mogą korzystać również kobiety w ciąży oraz osoby z chorobą nowotworową.

Leczenie urazów kolana

Z jednej strony króluje moda na uprawianie sportów i bycie „fit”, a z drugiej – spora nadwaga i otyłość dają się we znaki. Wszystkie te czynniki sprawiają, że coraz częściej ludzie mają do czynienia z kontuzjami kolana. Na szczęście leczenie urazów kolana jest możliwe.

Najczęstszą kontuzją jest skręcenie stawu kolanowego. Urazu tego można nabawić się między innymi podczas jazdy na rolkach, gry w piłkę, a nawet chodzenia. Ból, jaki towarzyszy skręceniu świadczy o naderwaniu więzadeł bądź mięśni, a następnie pojawieniu się stanu zapalnego. By leczenie urazów kolana przebiegło prawidłowo, koniecznością jest postawienie odpowiedniej diagnozy. Stawia się ją najczęściej na podstawie zdjęcia rentgenowskiego skręconego miejsca.

Na skutek bezpośredniego urazu kolana, spowodowanego na przykład uderzeniem o twarde podłoże, może dojść do uszkodzenia rzepki, w tym – do jej zwichnięcia. Dolegliwość ta objawia się bólem, ograniczoną ruchomością stawu oraz powiększonym obrysem kolana spowodowanym krwiakiem. Jeżeli mamy do czynienia ze zwichnięciem rzepki z jej jednoczesnym przemieszczeniem, wówczas koniecznością będzie nastawienie. Jeśli jednak doszło do zwichnięcia bez przemieszczenia, najczęściej stosuje się leczenie zachowawcze z założeniem opatrunku gipsowego, sięgającego od kostek do połowy uda.

Jeżeli mamy do czynienia ze średnim lub ciężkimi skręceniami stawu kolanowego, może dojść do uszkodzenia łąkotki i torebki stawowej, a nawet do uszkodzenia wiązadeł. Objawami są stany zapalne oraz silny ból. Niepodjęcie leczenia może poskutkować zwyrodnieniami, które spowodują unieruchomienie stawu.

W leczeniu urazów kolana coraz częściej odbiega się od tradycyjnej operacji chirurgicznej na rzecz artroskopii. Zabieg ten polega na wykonaniu dwóch niewielkich nacięć. Przez jedno wprowadzany jest optyczny przyrząd, dzięki któremu możliwa jest obserwacja uszkodzonych struktur. Drugim nacięciem wprowadzane są narzędzia chirurgiczne, umożliwiające usunięcie uszkodzonych elementów. Dzięki temu konieczność otwierania stawu kolanowego została wyeliminowana.

Leczenie urazów kolana za pomocą artroskopii daje możliwości przystąpienia do szybkiej rehabilitacji. Jest ona konieczna, gdy chcemy powrócić do stanu pełnej sprawności. Niezwykle ważnym elementem powrotu do zdrowia jest leczenie urazów kolana ruchem. Jest on bowiem bardzo zbawienny dla uszkodzonego stawu. Przyczynia się do zwiększenia dopływu krwi do chrząstki, a także zwiększa wydzielanie odżywczych płynów stawowych. W rezultacie możliwa jest szybsza regeneracja chrząstki oraz szybsze gojenie więzadła. Rehabilitacja polega przede wszystkim na wykonywaniu specjalnych biernych ćwiczeń ruchowych stawów. Zaleca się także wykonywanie ćwiczeń usprawniających, z których ćwiczenia izometryczne przyczyniają się do zwiększenia siły mięśni. Leczenie ruchem może być również wspomagane fizykoterapią.

Fizjoterapia w reumatologii

Choroby reumatyczne stanowią grupę schorzeń, które dotykają układ mięśniowo-szkieletowy. Diagnozowaniem i leczeniem zajmuje się reumatologia. By terapia była skuteczna, łączy się ją z innymi dziedzinami. Dość często spotykana jest fizjoterapia w reumatologii.

Fizjoterapia znajduje największe zastosowanie w przypadku leczenia schorzeń, które nie wykazują podłoża zapalnego (choroby zwyrodnieniowej stawów) oraz w niektórych przypadkach reumatoidalnego zapalenia stawów. Warto jednak pamiętać, by przed podjęciem decyzji o zastosowaniu leczenia fizjoterapią, uwzględnić nie tylko dolegliwości chorego, ale przede wszystkim diagnozę. Może się bowiem okazać, że w wielu przypadkach – chorobach układowych tkanki łącznej – fizjoterapia nie jest wskazana.

Fizjoterapię w reumatologii najczęściej wykorzystuje się w przypadku leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów (rzs). Podstawą jest kinezyterapia, podczas której wykonuje się ćwiczenia indywidualne. Ich celem jest poprawa ruchomości poszczególnych stawów oraz wzmocnienie mięśni i zapobieganie przykurczom. Przed przystąpieniem do ćwiczeń pacjent może zostać poddany krioterapii zarówno miejscowej, jak i ogólno-ustrojowej. Z termoterapii stosowane jest także ciepłolecznictwo, czyli zażywanie gorących kąpieli lub stosowanie okładów z parafiny. W leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów, pacjent poddawany jest również laseroterapii, elektroterapii czy działaniu ultradźwięków. W wielu przypadkach stosuje się ponadto masaże.

W leczeniu łuszczycowego zapalenia stawów, podobnie jak w przypadku rzs, stosuje się farmakoterapię połączoną z fizjoterapią. Podstawą są zabiegi fizykalne oraz kinezyterapia. Warto uwzględnić również kąpiele siarczkowe czy solankowe. Pomóc może także leczenie światłem. Najczęściej stosuje się jednak naświetlania promieniami UVB (fototerapia). W niektórych przypadkach pacjent poddawany jest działaniu promieni UVA z jednoczesnym podawaniem psolarenów (fotochemioterapia).

W przypadku leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów można zastosować wszystkie dostępne metody wchodzące w zakres fizjoterapii. Jest to możliwe, ponieważ schorzenie to nie wykazuje zapalnego charakteru. Pacjent może zostać poddany kinezyterapii, krioterapii, ciepłolecznictwu, hydroterapii, elektroterapii, kąpielom leczniczym. Ważne jest jednak to, by metody były dawkowane w sposób stopniowy i uwzględniały lokalizację zmian chorobowych.
Fizjoterapia w reumatologii zajmuje znaczącą pozycję. Dzięki niej można bowiem przyczynić się do zminimalizowania bólu, zmniejszenia stanów zapalnych. Ponadto zapobiega ona przykurczom mięśni i deformacjom stawów. Fizjoterapia jest w stanie poprawić również sprawność chorego oraz przygotować go do zabiegów ortopedycznych. W wielu przypadkach wykorzystuje się ją jako formę rehabilitacji po przebytych operacjach.

Fizjoterapia po udarze mózgu

Uważa się, że udar mózgu stanowi jedną z najczęstszych przyczyn umieralności oraz długotrwałej niepełnosprawności. Z tym ostatnim wiąże się odpowiednia rehabilitacja, która może pomóc w powrocie do zdrowia. Warto więc wiedzieć, na czym polega fizjoterapia po udarze mózgu.

Powodzenie i skuteczność leczenia uzależnione jest przede wszystkim od rozległości udaru oraz od szybkości reakcji. Na „wagę złota” jest bowiem czas, który upływa od momentu pojawienia się pierwszych objawów do czasu wdrożenia odpowiednich metod leczenia. Z tego też powodu osobę, u której stwierdzono objawy charakterystyczne dla udaru mózgu, należy jak najszybciej przetransportować do szpitala.

Podstawą leczenia pacjentów z udarem mózgu jest wykonanie odpowiednich badań: biochemicznych krwi, EKG, tomografii głowy. Koniecznością jest także monitorowanie czynności życiowych chorego. Pacjent powinien także zostać poddany odpowiedniej rehabilitacji. W fizjoterapii po udarze mózgu widzi się spore szanse na powrót do - przynajmniej częściowej sprawności. Uważa się, że każdy pacjent powinien mieć zapewnioną indywidualną opiekę rehabilitacyjną już w pierwszej dobie po udarze. Właściwą rehabilitację chorego jest w stanie zapewnić fizjoterapeuta przeszkolony w zakresie rehabilitacji poudarowej.

Fizjoterapia po udarze mózgu obejmuje najczęściej: leczenie ruchem, fizykoterapię oraz masaż. Wskazaniami do ich wykonania są przede wszystkim: afazja oraz niedowład połowiczy. Podstawą rehabilitacji jest kinezyterapia (leczenie ruchem). Pacjentom z niedowładem zaleca się głównie metodę Kabata. Jej istotą jest usprawnianie układu mięśniowo-nerwowego nie za pomocą ćwiczeń poszczególnych partii mięśni, lecz poprzez wytrenowanie naturalnych wzorców ruchowych. Dość często stosuje się także metodę wymuszenia ruchu (CIT) – dość nową formę rehabilitacji. Jej istota polega na unieruchomieniu zdrowej kończyny, by stymulować do pracy kończynę niedowładną. Celem kinezyterapii jest doprowadzenie pacjenta do stanu, w którym uzyska on jak największą samodzielność.

Kolejną formą rehabilitacji pacjenta po udarze mózgu jest tonoliza. Zalicza się ją do metod elektrostymulacji, której głównym celem jest pobudzenia włókien mięśniowych. Praca zginaczy oraz prostowników wymuszana jest przepływem prądu. W efekcie prowadzi do odtworzenia mechanizmu odruchowego oraz przyczynia się do pobudzenia porażonych mięśni.

Fizykalne (fizykoterapia) oraz bierne oddziaływania ruchowe (masaż) mają bardzo ważne znaczenie dla zapobiegania i leczenia potencjalnych powikłań poudarowych.
Niestety istnieją również czynniki, które zakłócają sprawny przebieg fizjoterapii po udarze mózgu. Zalicza się do nich między innymi: zaburzenia związane z istotą udaru (zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia czynności dróg moczowych, zespoły bólowe), przewlekłe zaburzenia psychiczne, niepożądane działanie leków, czy powikłania poudarowe.

Masaż leczniczy kręgosłupa

Wszelkie bóle kręgosłupa stanowią jedną z najczęściej pojawiających się dolegliwości, z którymi boryka się znaczna część współczesnego społeczeństwa. W niektórych przypadkach ból jest tak silny, że koniecznością staje się masaż leczniczy kręgosłupa.

Masaż jest bowiem jedną z form fizjoterapii – dziedziny, której celem jest między innymi przywracanie sprawności fizycznej pacjenta oraz łagodzenie stanów bólowych. Opiera się na technikach masażu klasycznego.

Masaż leczniczy kręgosłupa może być poprzedzony zabiegami fizykalnymi, na przykład: naświetlaniem lampami typu Solux, okładami z wykorzystaniem kompresów rozgrzewających. Dość często masaż wykonuje się, używając – jako środków pomocniczych – maści leczniczych, które wykazują działanie przeciwbólowe i rozgrzewające.

Celem masażu leczniczego kręgosłupa jest przywrócenie ruchomości kręgów oraz ich odpowiedniego rozmieszczenia. Zabieg ten jest szczególnie polecany osobom, które borykają się z problemem skrzywień lub zwyrodnień kręgosłupa: skoliozie, przeciążeniach, rwie kulszowej.

Leczniczy masaż kręgosłupa obejmuje nie tylko plecy, ale również pośladki i barki. Ruchy wykonuje się zawsze w stronę serca, czyli w kierunku przepływu krwi. Wśród technik masażu wykorzystuje się: głaskanie, rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie oraz wibrację. Głaskanie jest techniką, która zarówno rozpoczyna, jak i kończy zabieg. Rozcieranie, wykonywane za pomocą kciuka, służy poprawie oddechu, zmniejszenia bólu i odprężeniu. Ugniatanie z kolei ma na celu rozluźnienie mięśni. Oklepywanie wykonuje się dość szybkimi ruchami. Fizjoterapeuta musi jednak pamiętać, by podczas tej techniki omijać wszystkie kości, łopatki oraz nerki.

By móc skorzystać z masażu leczniczego kręgosłupa, pacjent musi otrzymać skierowanie. Jest to dość ważne, ponieważ nie każda dolegliwość może być leczona za pomocą masażu. Niezwykle istotna jest zatem odpowiednio postawiona diagnoza, co pozwoli fizjoterapeucie dobrać rodzaj zabiegu adekwatny do schorzenia. Z tego też powodu przed każdym masażem koniecznością jest specjalistyczna konsultacja. Omawiane są wówczas wyniki przeprowadzonych badań (rezonansu magnetycznego, prześwietlenia), które powinny zostać przyniesione przez pacjenta na pierwszą wizytę.

Schorzeń kręgosłupa nie należy lekceważyć, ponieważ mogą dać one początek dolegliwościom innych części ciała. Często uskarżamy się na bóle głowy, bóle w klatce piersiowej czy bóle w różnych odcinkach kręgosłupa. Nieczęsto jednak wiążemy je ze schorzeniami kręgosłupa. Okazuje się też, że to my sami jesteśmy najczęściej winowajcami takiego stanu. Praca wykonywana w pozycji siedzącej, brak jakiejkolwiek aktywności fizycznej mogą zapoczątkować poważne problemy z kręgosłupem. Jednak dowiadujemy się o tym dopiero wtedy, gdy bólu doświadczymy na „własnej skórze”.

Laseroterapia – działanie i zastosowanie

Fizjoterapia to dziedzina, która nieodłącznie wiąże się z rehabilitacją medyczną. Celem jej jest zapobieganie postępowi i nawrotom chorób oraz przywracanie sprawności pacjenta. Jedną z jej odmian jest laseroterapia – działanie i zastosowanie tej metody pozwala na łagodzenie wielu dolegliwości.

W najprostszym ujęciu – leczenie laserem to właśnie laseroterapia. Dzięki specjalnie skonstruowanym aparatom wiązki promieniowania są w stanie dotrzeć do głęboko położonych tkanek – nawet do kilku centymetrów w głąb skóry.

Okazuje się, że wielu fizjoterapeutów chętnie poddaje pacjentów laseroterapii - działanie i zastosowanie tej metody, co prawda ma ograniczony „zasięg”, aczkolwiek jest niezwykle pomocna w zwalczaniu wielu dolegliwości bólowych i chorób.

Laseroterapia wykazuje działanie przeciwbólowe. Promieniowanie emitowane przez aparat przyczynia się do stymulowania wydzielenia endorfin – uważanych za hormony szczęścia. Pobudzają ponadto regenerację obwodowych aksonów po uszkodzeniu nerwów. Leczenie światłem wywiera także efekt przeciwzapalny. Wpływa on między innymi na przyspieszenie redukcji obrzęków i wysięków. Przyczynia się do poprawy mikrokrążenia oraz rozszerzenia naczyń krwionośnych. Laseroterapia działa również rozkurczowo oraz poprawia przemianę materii. Wpływa ponadto na procesy hormonalne.

Warto wspomnieć także o efekcie biostymulacyjnym, jaki może dawać leczenie światłem. W rezultacie laseroterapia przyczynia się do odżywienia komórek i regeneracji naczyń krwionośnych. Stymuluje również produkcję kolagenu oraz komórek nerwowych.
Laseroterapia, jako forma fizjoterapii, znajduje szerokie zastosowanie. Na leczenie światłem skierowani zostają pacjenci, którzy cierpią z powodu choroby zwyrodnieniowej stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, reumatoidalnego zapalenia stawów. Wskazaniem do zabiegu laseroterapii jest także zespół cieśni nadgarstka czy zapalenia okołostawowe.

Laseroterapia – działanie i zastosowanie dają możliwość wykorzystywana jej do leczenia wielu chorób i dolegliwości. Trzeba jednak pamiętać, że metoda ta nie jest bezpieczna dla wszystkich. Światłolecznictwo nie jest wskazane dla kobiet w ciąży, osób z chorobą wieńcową i nadciśnieniem tętniczym.

Warto również wiedzieć, że laseroterapia jest metodą leczniczą wykorzystywaną nie tylko w fizjoterapii. Ze względu na swoje szerokie działanie, znajduje zastosowanie także w leczeniu chirurgicznym, ortopedycznym, stomatologii czy ginekologii. Swoją popularność zawdzięcza przede wszystkim niezwykłej skuteczności, bezbolesności, braku działań niepożądanych czy braku przeciwwskazań wiekowych pacjenta.

Dyskopatia ćwiczenia

Dyskopatia jest chorobą, która dotyka tarczki międzykręgowej, znajdującej się między sąsiadującymi ze sobą trzonami kręgów. Na szczęście istnieją sposoby, by zminimalizować ból schorzenia, jakim jest dyskopatia. Ćwiczenia lecznicze stanowią ważny element terapii.
Choroba ta objawia się wystąpieniem nagłego i silnego bólu pleców. Najczęściej pojawia się on na skutek urazu podczas podźwignięcia ciężkiego przedmiotu. Może także zostać zapoczątkowany podczas prostej czynności powtarzanej codziennie, kichnięcia czy kaszlnięcia. Ostry okres dyskopatii trwa najczęściej do trzech tygodni. Z czasem znika po to, by za kilka tygodni powrócić ponownie.

Leczenie dyskopatii odbywa się na dwóch płaszczyznach. Jedną z metod jest operacja, do wskazań której zalicza się: porażenia mięśni oraz kończyn, bóle, które nie ustępują po ułożeniu pacjenta w jakiejkolwiek pozycji czy zaburzenia funkcji wydalania. Drugim sposobem jest leczenie nieoperacyjne, które, bez interwencji chirurga, pozwala na wyeliminowanie schorzenia tarczki międzykręgowej, jaką jest dyskopatia. Ćwiczenia i terapia manualna to podstawa.

Trzeba wiedzieć, że ćwiczenia lecznicze stanowią niezwykle istotny element terapii zwalczania dyskopatii. Niestety są one dość często traktowane nieco „po macoszemu” bądź w ogóle lekceważone. Jeżeli pacjent rezygnuje z leczenia operacyjnego dyskopatii, ćwiczenia lecznicze powinny stanowić stały element terapii.

Zestawy ćwiczeń, stosowane w zwalczaniu dyskopatii i zapobieganiu jej nawrotom, dobierane są indywidualnie. Przy ustalaniu programu bierze się bowiem predyspozycje oraz kondycję zdrowotną osoby z dyskopatią. Ćwiczenia dobierane są przez fizjoterapeutę, który ma na uwadze medyczną dokumentację sporządzoną przez lekarza.

Ćwiczenia lecznicze w dyskopatii mają na celu wzmocnienie mięśni grzbietu oraz mięśni brzucha. Wpływa to niezwykle korzystnie na ogólną kondycję chorego oraz w znaczący sposób odciąża „schorowany” kręgosłup.

W przypadku dyskopatii dość często zalecane są ćwiczenia, których pozycją wyjściową jest leżenie na brzuchu. Ich istotą jest wzmocnienie mięśni grzbietu. Z takiej pozycji, gdzie czoło oparte jest o podłogę, należy unosić ręce: naprzemiennie, jednocześnie, zarówno do przodu, do tyłu, jak i w boki. Polecane jest także wykonywanie naprzemiennych krążeń rąk, bez zmiany pozycji. Następnie z pozycji leżącej, należy przejść do klęku i lekko pochylić się. Z takiej pozycji należy wykonywać naprzemienne krążenia rąk bokiem, naprzemienne unoszenie i krążenie rąk przodem.

Nawrotom dyskopatii może zapobiec także hatha joga. Wykonuje się ćwiczenia, które polegają na budowaniu gorsetu mięśniowego kręgosłupa, a więc służą wzmacnianiu mięśni brzucha oraz grzbietu. Ważne jest także gimnastykowanie dysków – sprawdzą się wygięcia do tyłu i stanie na głowie. Jogę trzeba jednak uprawiać dość ostrożnie, bowiem niektóre pozycje mogą spowodować wypadnięcia dysku. Ponadto niektóre ćwiczenia niewykonane prawidłowo nie przyczynią się do zapobiegnięcia dyskopatii, lecz mogą ją nasilić.

Hydroterapia wskazania i przeciwwskazania

Woda wykazuje działanie lecznicze na wiele sposobów. Z jej walorów korzysta hydroterapia. Wskazania i przeciwwskazania trzeba jednak bowiem znać, ponieważ ta metoda leczenia nie jest przeznaczona dla wszystkich osób.

Hydroterapia stanowi jeden z działów fizjoterapii. Uważana jest za sposób leczenia bodźcowego – woda stosowana zewnętrznie może oddziaływać na ciało i jego bolączki. W celach terapeutycznych woda wykorzystywana jest we wszystkich postaciach. Najczęściej stosowanymi zabiegami wchodzącymi w zakres hydroterapii są: gorące kąpiele, polewanie, natryski (bicze wodne), okłady, hydromasaż (masaż podwodny).

W fizjoterapii szczególne miejsce mają kąpiele. Mogą mieć one charakter przeciwbólowy (wskazaniami są: schorzenia reumatyczne, schorzenia neurologiczne, nerwobóle, bóle stawowe, bóle mięśniowe), czy przeciwzapalny (zalecane do leczenia: stanów reumatycznych, stanów zapalnych skóry, wyprysków). Ogólnymi przeciwwskazaniami do kąpieli gorących są między innymi: ostre stany zapalne, nowotwory, cukrzyca, żółtaczka, skazy krwotoczne, niewydolność krążenia.

W hydroterapii, do masażu kończyn dolnych i górnych, stosuje się najczęściej kąpiele wirowe. Do zabiegu wykorzystywany jest specjalny wir wodny. Kąpiele tego rodzaju zaleca się osobom, borykającymi się ze stanami urazowymi, zwyrodnieniowymi narządów ruchu czy przykurczami.

Dość popularne są bicze szkockie, czyli natryski przeprowadzane skupionym lub wachlarzowatym strumieniem wody. Cykl składa się z dwóch części. Najpierw ciało polewane jest wodą o temperaturze ok. 40 °C (czas trwania to 1-2 minuty), a następnie wodą o temperaturze 20 °C (czas trwania to 30 sekund). Bicze szkockie są jednymi z najbardziej popularnych zabiegów, jakie oferuje hydroterapia. Wskazania i przeciwwskazania co prawda istnieją, aczkolwiek nie jest ich wiele. Z dobroczynnego wpływu natrysków nie mogą skorzystać osoby w podeszłym wieku, osoby z miażdżycą i nadciśnieniem oraz niewydolnością krążenia. Bicze szkockie sprawdzają się natomiast u pacjentów z niezapalnymi chorobami stawów.

Popularnością cieszy się również hydromasaż, który ma zbawienny wpływ zarówno na układ nueromięśniowy, kostny, krążenia, oraz oddechowy. Strumienie wody kierowane są w schorowane miejsca, co przynosi ulgę i relaks dla punktów zapalnych. Do wskazań do masażu podwodnego zalicza się między innymi: skoliozę, rwę kulszową, reumatyzm, choroby układu mięśniowego (niedowład, przeciążenia, zwiotczenia), przykurcze mięśni.
Warto wiedzieć, że istnieją dowody na to, iż hydroterapia może być pomocna w redukowaniu bólu spowodowanego artretyzmem, stanami zapalnymi na skutek doznanych kontuzji i zmęczenia. Wilgotne powietrze wpływa również korzystnie w zwalczaniu chorób układu oddechowego: astmy czy przewlekłego bronchitu.

Właściwe dobranie rodzaju zabiegu, temperatury wody, czasu trwania oraz intensywności zabiegu – to cechy, które wpływają na skuteczność i powodzenie hydroterapii. Wskazania i przeciwwskazania również są istotne, bowiem nie na wszystkie dolegliwości zabiegi takie są polecane. Warto więc wziąć to pod uwagę, decydując się na wodolecznictwo.

Rehabilitacja po zawale

Rehabilitacja po zawale polega na stopniowym dawkowaniu umiarkowanego wysiłku fizycznego. Aktywność fizyczną chorego uzależnia się od stopnia upośledzenia pracy serca i od ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Przed podjęciem aktywnej rehabilitacji należy przeprowadzić test wysiłkowy, by ustalić rodzaj i intensywność ćwiczeń.

Po przeprowadzeniu niezbędnych badań, które wykażą stan układu krążenia oddechowego oraz kostno-stawowo-mięśniowego ustala się plan kinezyterapii (leczenia ruchem).
W każdym przypadku jednak wskazany jest ruch umiarkowany, nie powodujący przemian beztlenowych. Zanim rozpocznie się aktywna rehabilitacja, należy już po 12 godzinach po ustaniu bólu serca rozpocząć ćwiczenia bierne, jeśli tylko stan chorego na to pozwala (nie ma objawów niewydolności serca, zaburzeń rytmu serca, powrotów niedokrwienia).
Ćwiczenia bierne wykonuje się w szpitalu pod kierunkiem rehabilitanta. Są to ćwiczenia oddechowe, rozluźniające, usprawniające mięśnie. Następnie przechodzi się do ćwiczeń aktywnych, kiedy to już bez pomocy specjalisty, pacjent wykonuje zalecone ćwiczenia, jeszcze w pozycji leżącej i półleżącej. Po 6 dobach od zawału jest on już zdolny do spaceru, a nawet do wchodzenia po schodach.

Kolejny etap rehabilitacji po zawale zależy od wyniku testu wysiłkowego oraz wyników badań, (np. które wykażą stan układu krążenia oddechowego oraz kostno-stawowo-mięśniowego ustala się plan kinezyterapii. Test wysiłkowy EKG jest wykonywany po kilku tygodniach od zawału. Polega na śledzeniu zmian w sercu zachodzących podczas jazdy na rowerze stacjonarnym lub marszu na bieżni elektrycznej. Jego wynik decyduje o intensywności zalecanego wysiłku fizycznego. W każdym przypadku jednak wskazany jest ruch umiarkowany, nie powodujący przemian beztlenowych. Najbardziej pożądany jest jednostajny wysiłek podczas spaceru, jazdy na rowerze oraz pływanie. Dopuszczalna jest również gimnastyka i umiarkowany jogging. Tego typu ćwiczenia powinny się odbywać 4-6 razy w tygodniu, co najmniej przez 30 minut. Zdecydowanie niewskazane są ćwiczenia siłowe i sprint, gdyż dochodzi wówczas do bezdechu. Odradza się także ćwiczenia w pochyleniu, bo wzrasta wtedy ciśnienie w klatce piersiowej. Należy kontrolować puls, który nie może przekraczać 120 uderzeń na minutę. Rekonwalescenci, którzy przed chorobą nie uprawiali żadnego sportu, muszą stopniowo wdrażać się do wysiłku.

Rehabilitacja po zawale przynosi wymierne korzyści. U pacjenta zwiększa się ukrwienie serca i rozwija krążenie oboczne – powstają drobne naczynka dostarczające krew do miejsc zniszczonych zawałem. Następuje zwolnienie spoczynkowej i wysiłkowej akcji serca, obniża się natężenie złego cholesterolu, wzrasta zdolność do wysiłku fizycznego. Nie bez znaczenia jest wpływ ćwiczeń na psychikę chorego: dobra sprawność fizyczna poprawia samopoczucie, zmniejsza się lęk przed ponownym zawałem i śmiercią, wzrasta optymizm.

Osobom po przebytym zawale doradza się prowadzenie takiego stylu życia (ruch, dieta), by zachowały dobrą kondycję fizyczną i psychiczną, co powinno uchronić je przed nawrotem choroby.